سایت TSETMC و صفحهٔ نماد؛ نقشهٔ کامل

سایت TSETMC (نشانی tsetmc.com) دروازهٔ رسمی اطلاعات معاملاتی بورس تهران و فرابورس ایران است. تمام قیمت‌ها، سفارش‌ها، حجم‌ها و آمار خرید و فروش حقیقی و حقوقی که در همین سطح با آن کار می‌کنیم، منبع اول و آخرش همین سایت است. ابزارها و اپلیکیشن‌های دیگری که در بازار می‌بینی، در نهایت از همین جریان داده تغذیه می‌شوند؛ پس یادگیری درستِ خودِ سایت، یعنی یادگیری مادرِ همهٔ ابزارها.

چرا این برای تو مهم است؟ چون وقتی منبع اصلی را بلد باشی، هر ابزار دیگری را در چند دقیقه یاد می‌گیری؛ اما برعکسش صادق نیست. ضمن اینکه سایت رایگان است، بدون ثبت‌نام هم بخش عمده‌اش کار می‌کند و مهم‌تر از همه، داده‌ها بدون واسطه و فیلترِ شخص ثالث است. در بازاری که یک ستون جابه‌جا می‌تواند تصمیم معامله را عوض کند، تابلوخوان حرفه‌ای به منبع اولیه اعتماد می‌کند.

یک نکتهٔ تاریخی هم بدان: این سایت سال‌ها با ظاهر قدیمی‌اش شناخته می‌شد، اما در سال‌های اخیر نسخهٔ جدید و مدرن‌تری از آن عرضه شده است. ممکن است بخشی از آموزش‌های اینترنت هنوز از ظاهر قدیمی صحبت کنند؛ نگران نباش — داده‌ها همان‌ها هستند، فقط چیدمان عوض شده. ما در این سطح با مفاهیم کار می‌کنیم که در هر دو نسخه برقرار است.

اولین مهارت عملی: پیدا کردن صفحهٔ یک نماد. در سایت، کادر جستجو را باز می‌کنی و نماد را تایپ می‌کنی؛ مثلاً «خودرو» یا «فملی» یا «شستا». نتیجه ظرف چند ثانیه بالا می‌آید و با کلیک روی آن، وارد صفحهٔ مخصوص همان نماد می‌شوی. همین!

اما یک تفاوت ظریف و مهم: هر سهم در بورس دو نام دارد. نماد (مثل «خودرو») نام کوتاه معاملاتی است که همه با آن صدا می‌زنند و نام شرکت (مثل «شرکت سرمایه‌گذاری ایران‌خودرو») نام رسمی و کامل همان شرکت است. در فیلترنویسی که در فصل سوم این سطح یاد می‌گیری، نماد با متغیر (l18) و نام کامل شرکت با متغیر (l30) خوانده می‌شود؛ پس از همین حالا این دو را در ذهنت جدا نگه دار.

دام رایج تازه‌کارها هم همین‌جاست: نمادهای مشابه! «خودرو» با «خودروها» یا «خساپا» فرق دارند؛ هر کدام شرکت و تابلوی مستقل خودشان را دارند. حرف اول نمادها معمولاً به گروه صنعتی شرکت اشاره می‌کند — نمادهایی که با «خ» شروع می‌شوند اغلب در خانوادهٔ خودرو و قطعه‌سازی‌اند و نمادهای «ف» بسیاری در دنیای فولاد و فلزات می‌گذرند. این قرارداد همیشه دقیق نیست، اما به‌عنوان قانون سرانگشتی ارزشمند است.

وقتی وارد صفحهٔ یک نماد می‌شوی، بالای صفحه مجموعه‌ای از اعداد کلیدی همان سهم را می‌بینی؛ مثل داشبورد ماشین که همهٔ عقربه‌ها را یک جا نشان می‌دهد. اینجا معمولاً می‌بینی: آخرین قیمت معامله، قیمت پایانی امروز، قیمت پایانی دیروز (که مبنای محاسبهٔ دامنهٔ نوسان امروز است)، قیمت تعدیل‌شده، بازهٔ مجاز قیمت امروز (کف و سقف)، و سه عدد بزرگ: حجم، ارزش و تعداد معاملات امروز.

یک مثال عددی با اعداد آموزشی مطمئن: فرض کن نماد «خودرو» را باز کرده‌ای و پایانی امروز ۳٬۵۰۰ تومان، پایانی دیروز ۳٬۴۰۰ تومان و آخرین معامله ۳٬۵۶۰ تومان است. همین سه عدد، سه داستان متفاوت از امروزِ سهم می‌گویند و در درسِ قیمت‌ها (b2-3) دقیقاً می‌فهمی چرا این سه عدد با هم فرق دارند. فعلاً فقط این را حفظ کن: بالای صفحه، خلاصهٔ اجرایی روز است.

همین‌جا آشنا شو با یک قرارداد مهم: قیمت‌ها در این سایت به ریال نمایش داده می‌شوند؛ یعنی جایی که ۳۵٬۰۰۰ می‌بینی، در گفتار روزمره ۳٬۵۰۰ تومان است. تابلوخوان‌ها هر دو واحد را بلدند و در ذهنشان ده‌تایی جابه‌جا می‌کنند. اگر این تبدیل اولش گیج‌کننده بود، نگران نباش؛ تا پایان این فصل ملکهٔ ذهنت شده است.

تابلو را با سه سؤال بخواندیاگرام آموزشی

بزرگ‌نمایی

بدنهٔ صفحهٔ نماد چند بخش دارد که هر کدام خانه‌ای برای یک مهارت از این سطح است. اول، تابلوی معاملات: جدول سفارش‌های زندهٔ خرید و فروش که دو درس بعدی کاملاً کالبدشکافی‌اش می‌کنیم. دوم، بخش حقیقی و حقوقی: آمار خریداران و فروشندگان با تفکیک اشخاص حقیقی و حقوقی، همراه سرانه‌های خرید و فروش — قلب فصل دوم این سطح. سوم، بخش معاملات بلوکی: معاملات خیلی بزرگ که خارج از جریان عادی تابلو انجام می‌شوند.

چهارم، بخش آمار و سوابق هفتگی و ماهانه: جدول‌هایی از تاریخچهٔ حجم، ارزش، تعداد معامله، پایانی و درصد روزهای گذشته — همان چیزی که تشخیص «حجم غیرمعمول» را ممکن می‌کند. پنجم، چارت قیمت: نمودار تاریخی سهم که در سطح ۴ دنیای بورس با ابعاد فنی‌اش کار خواهی کرد. ششم، اطلاعات شرکت: سهام‌داران عمده، ساختار سرمایه و لینک گزارش‌های کدال که خواندنش را در سطح ۳ یاد می‌گیری.

این فهرست را مثل نقشهٔ یک خانه در ذهنت بگذار: هر وقت به دنبال پاسخ خاصی بودی، می‌دانی کدام اتاق را باز کنی. سوال «الان چه خبر؟» جوابش در تابلو و حقیقی/حقوقی است؛ سوال «این روزها سهم داغ شده؟» جوابش در آمار و سوابق؛ و سوال «پشت این قیمت چه شرکتی است؟» جوابش در اطلاعات شرکت و کدال.

صفحهٔ نماد مثل میکروسکوپ است: یک سهم را با تمام جزئیاتش بزرگ می‌کند. اما تابلوخوان به یک تلسکوپ هم نیاز دارد: ابزاری که کل بازار را یک‌جا ببیند. آن ابزار دیده‌بان بازار است؛ بخشی از همان سایت TSETMC که جدول زندهٔ صدها نماد فعال بورس و فرابورس را کنار هم نشان می‌دهد: قیمت آخرین، پایانی، درصد تغییر، حجم، ارزش و ده‌ها ستون دیگر برای هر نماد.

این دو ابزار مکمل‌اند و کار روزانهٔ تو چرخه‌ای بین آن‌هاست: با دیده‌بان و فیلترها (فصل سوم همین سطح) از میان صدها نماد، چند سهمِ «مشکلِ دار» پیدا می‌کنی و بعد وارد صفحهٔ نماد هر کدام می‌شوی تا از نزدیک کالبدشکافی‌اش کنی. تابلوخوانی فقط با دیده‌بان سطحی است و فقط با صفحهٔ نماد کور؛ قدرت واقعی در چرخهٔ بین این دو است.

تعداد نمادهای فعال بازار بالای چند صد است و هر روز ارزش معاملاتی میلیاردی در آن‌ها جابه‌جا می‌شود؛ بدون دیده‌بان، گشتن دنبال سهمِ درست مثل گشتن در شهری بزرگ بدون نقشه است. به همین دلیل سه درس پایانی این سطح را کامل به دیده‌بان و فیلترنویسی اختصاص داده‌ایم.

چند واقعیت عملی که کار با سایت را برایت نرم می‌کند. اول، ساعت معاملات: بازار سهام شنبه تا چهارشنبه از ساعت ۹ صبح تا ۱۲:۳۰ ظهر باز است و ربع ساعت آخرِ پیش از آن (۸:۴۵ تا ۹:۰۰) مرحلهٔ پیش‌گشایش است؛ در این پنجرهٔ کوتاه سفارش‌ها جمع می‌شوند تا بازار با حراجی منظم باز شود. بعدازظهر و پنج‌شنبه‌ها تابلوی معاملات سهام بسته است و فقط داده‌های روز قبل را می‌بینی.

دوم، داده‌های صفحه خودکار به‌روزرسانی می‌شوند؛ اگر وسط روز عددی ثابت ماند، احتمالاً صفحه ری‌فرش لازم دارد. سوم، نسخهٔ موبایلی سایت هم هست، اما برای یادگیری و تابلوی مفصل، صفحهٔ بزرگ کامپیوتر یا تبلت تجربهٔ بهتری می‌دهد. چهارم، همه‌جا روی نمادها کلیک‌پذیرند؛ از دیده‌بان به صفحهٔ نماد پرش سریع است.

و آخرین عادت طلایی که در درس پایانی این سطح به چک‌لیست کامل تبدیل می‌شود: سایت را در ساعت‌های مختلف بازار تماشا کن. رفتار تابلو ساعت ۹ و نیم صبح با ۱۱:۳۰ زمین تا آسمان فرق دارد و این حسِ زمانی فقط با تماشای زنده ساخته می‌شود. درس پایانی سطح، یک روز کامل با بازار را گام‌به‌گام با هم قدم می‌زنیم.