گروه فلزات اساسی؛ فولاد، فملی، ذوب و کچاد از نگاه آموزشی

فلزات اساسی پر وزن‌ترین گروه بورس تهران است؛ طوری که حرکتش نه‌فقط سهم‌های هم‌گروه، که خود شاخص کل را هم جابه‌جا می‌کند. نام‌هایی مثل فولاد، فملی، ذوب و کچاد را هزاران بار در بحث‌های بازار شنیده‌ای. در این نوشته قرار نیست بگوییم چه بخریم؛ کالبدشکافیِ آموزشی این گروه روی میز است: زنجیرهٔ ارزش آن چطور است، سودش از کجا می‌آید و چه ریسک‌هایی مخصوص خودش را دارد.

زنجیرهٔ ارزش؛ از معدن تا ورق

این گروه یک زنجیر است، نه چند شرکت جدا از هم: در ابتدای زنجیر، شرکت‌های معدنی سنگ‌آهن و مس‌اند؛ در میانه، فولادسازها شمش می‌سازند و در انتها، نوردی‌ها ورق و میلگرد تحویل می‌دهند. وقتی قیمت جهانی یا نرخ دلار تغییر می‌کند، سود در طول زنجیره جابه‌جا می‌شود: گاهی معدن سود بیشتری می‌برد و گاهی نورد. برای همین، تحلیل یک سهم فلزی بدون دیدن کل زنجیره ناقص است؛ درس تحلیل بنیادی گروه‌های صنعتی همین نگاه زنجیره‌ای را کامل باز می‌کند.

موتور سود؛ دلار و قیمت جهانی

بخش بزرگی از فروش این گروه صادراتی است یا با قیمت جهانیِ دلاری قیمت‌گذاری می‌شود؛ پس درآمد ریالی عملاً حاصل‌ضرب دو متغیر است: قیمت جهانی و نرخ دلار. یک مثال عددی آموزشی: فرض کن هر تن محصول در بازار جهانی ۶۰۰ دلار معامله شود و نرخ دلار ۱۰۰ هزار تومان باشد؛ درآمد ریالی هر تن ۶۰ میلیون تومان است. اگر دلار ۱۰٪ بالا برود و قیمت جهانی ثابت بماند، درآمد ریالی به ۶۶ میلیون تومان می‌رسد؛ اما هزینه‌های ریالیِ شرکت — دستمزد، انرژی، حمل‌ونقل — یک‌شبه ۱۰٪ گران نشده‌اند؛ بنابراین رشدِ سود از رشدِ درآمد بزرگ‌تر می‌شود. همین اثر اهرمی است که فلزات را در دوره‌های رشد دلاری به موتور شاخص تبدیل می‌کند.

ترمزهای گروه؛ عوارض و خوراک

• عوارض خروج: در دوره‌های فشار ارزی، صادرات فولاد و سنگ‌آهن و مس مشمول عوارض می‌شود و بخشی از رشد دلاری از سود شرکت کم می‌شود.
• نرخ خوراک و انرژی: گاز و برقِ ارزانِ دولتی بخشی از مزیت رقابتی این گروه است؛ مصوبه‌های نرخ‌گذاری انرژی مستقیماً حاشیهٔ سود را تکان می‌دهد.
• توقفات و محدودیت‌ها: قطعی برق در فصل گرم و ملاحظات زیست‌محیطی، تولید و گزارش‌های فروش ماهانه را گاهی پرنوسان می‌کند.
• چرخهٔ جهانی: تقاضای فولاد دنیا با ساخت‌وساز اقتصادهای بزرگ همبسته است؛ افت آن، حاشیهٔ کل زنجیره را می‌فشارد.

چک‌لیست تحلیل یک سهم فلزی

ترتیب منطقی تحلیل این گروه چنین است: اول روند درآمد را در گزارش‌های ماهانهٔ کدال ببین تا حاشیهٔ ریالیِ هر تن فروش را دربیاوری؛ دوم نسبت P/E سهم را با میانگین هم‌گروه مقایسه کن، نه با کل بازار؛ سوم سراغ EPS پیش‌بینی‌شده برو و برای خودت سناریوی محتاط بساز؛ چهارم اثر مصوبه‌های عوارض و نرخ انرژی را در سناریوها لحاظ کن. اگر این چهار قدم را برای هر سهم فلزی جلو بروی، دیگر دنبال خبر روزانه نمی‌گردی؛ خودت عدد می‌سازی.

در گروه فلزات، درآمد دلاری است و هزینه ریالی؛ هر شکاف میان این دو، سودِ زنجیره را می‌سازد.

فلزات، پتروشیمی و پالایشی سه موتور دلاری بورس‌اند؛ هر سه به نرخ دلار حساس‌اند اما با ساختار متفاوت. بعد از این نوشته، کالبدشکافی گروه پتروشیمی و گروه پالایشی؛ سود کجا ساخته می‌شود؟ را بخوان و نقشهٔ کامل دنیای بورس را در هاب آموزش بورس تریدپرو دنبال کن.