نردبان اوراق؛ استراتژی درآمد منظم

مشکل از تک‌سررسیدی شروع می‌شود. اگر همهٔ پول را یک‌جای ۱۲ماهه ببندی، تا یک سال به اصلِ پول دست نداری و اگر نرخ‌ها بالا بروند، همهٔ سبدت با نرخِ دیروز قفل مانده است؛ اگر برعکس همه را کوتاه‌مدت بگذاری، هر بارِ تمدید تو را به نرخِ تازهٔ بازار می‌اندازد و در سالِ نرخِ نزولی، بازده‌ات پله‌پله می‌ریزد. نردبان از هر دو سو ریسک را می‌بُرد: نه قفلِ کامل، نه پرتابِ مداوم.

چیدمان را ببین: سرمایه به چهار قسطِ هم‌اندازه تقسیم می‌شود و قسط‌ها روی پله‌های ۳، ۶، ۹ و ۱۲ماهه می‌نشینند. از این به بعد هر سه ماه، یک پله به سررسید می‌رسد و آزاد می‌شود: اگر پول لازم داشتی همان را خرج می‌کنی و بقیهٔ نردبان دست‌نخورده می‌ماند؛ اگر نداشتی، پولِ آزادشده را در دورترین پله — ۱۲ماهه — با نرخِ روز تمدید می‌کنی. با این چرخه، نردبان همیشه چهار پلهٔ پلکانی با فاصلهٔ فصلی دارد و هر فصل برایت یک پنجرهٔ تصمیم باز می‌شود.

بازدهٔ سالِ نردبان‌باف، میانگینِ وزنیِ نرخ‌های چهار فصل است، نه نرخِ روزی که اولِ سال دیده است. اگر نرخ‌ها بالا بروند، هر پله‌ای که سررسید شود با نرخِ بالاتر تمدید می‌شود و صعود به نفعِ تو می‌نشیند؛ اگر پایین بیایند، هر بار فقط یک‌چهارمِ سبد با نرخِ کم عقد می‌شود و سه‌چهارمِ دیگر همچنان با نرخ‌های قبلیِ خودش کار می‌کند. هیچ نرخِ واحدی — نه نرخِ اوج و نه نرخِ کف — سرنوشتِ کلِ سبد را تعیین نمی‌کند و این دقیقاً تعریفِ مدیریتِ ریسکِ نرخِ بهره است.

با دارندهٔ تک‌ورقهٔ ۱۲ماهه مقایسه کن: او تا یک سالِ کامل با نرخِ روزِ خرید قفل است — اگر نرخ‌ها بالا بروند ضررِ فرصت می‌خورد و اگر پایین بیایند خوش‌شانس است. نردبان‌باف این شرط‌بندیِ تک‌مرحله‌ای را به چهار شرطِ کوچکِ فصلی می‌شکند. نتیجه، بازدهٔ سالانه‌ای است که نرم‌تر از بازارِ نرخ بالا و پایین می‌شود؛ نه اوج را کامل می‌گیرد و نه کف را کامل می‌خورد.

سرمایهٔ ۴۰۰ میلیون تومان را به چهار قسطِ ۱۰۰ میلیونی بشکن و روی پله‌ها بنشان — با نرخ‌های فرضیِ نزدیک به محدودهٔ ۱۴۰۴. پلهٔ ۳ماهه با نرخِ ۲۰٪: سودِ دوره ۱۰۰ × ۲۰٪ × (۳÷۱۲) = ۵ میلیون و دریافتیِ ماهِ سوم ۱۰۵ میلیون. پلهٔ ۶ماهه با ۲۰٫۵٪: سود ۱۰٫۲۵ و دریافتیِ ماهِ ششم ۱۱۰٫۲۵ میلیون. پلهٔ ۹ماهه با ۲۱٪: سود ۱۵٫۷۵ و دریافتیِ ماهِ نهم ۱۱۵٫۷۵ میلیون. پلهٔ ۱۲ماهه با ۲۱٫۵٪: سود ۲۱٫۵ و دریافتیِ پایانِ سال ۱۲۱٫۵ میلیون.

حالا چرخهٔ تمدید — فرض کن نرخ‌ها در طولِ سال آرام بالا رفته‌اند. ماهِ ۳: ۱۰۵ میلیون آزاد می‌شود و با نرخِ ۲۱٪ به پلهٔ ۱۲ماهه می‌رود. ماهِ ۶: ۱۱۰٫۲۵ میلیون با ۲۱٫۵٪ به پلهٔ ۹ماهه. ماهِ ۹: ۱۱۵٫۷۵ میلیون با ۲۲٪ به پلهٔ ۶ماهه. ماهِ ۱۲: ۱۲۱٫۵ میلیون با ۲۲٪ به پلهٔ ۳ماهه. در هر تمدید، سودِ دورهٔ بعد روی اصل به‌اضافهٔ سودِ دورهٔ قبل محاسبه می‌شود؛ نردبان، سودِ مرکبِ آرام را هم بدونِ هیچ کاری از جانبت اجرا می‌کند.

جمعِ سالِ اول: کوپن‌های پرداختیِ چهار پله ۵ + ۱۰٫۲۵ + ۱۵٫۷۵ + ۲۱٫۵ = ۵۲٫۵ میلیون تومان. پله‌های تمدیدشده هم تا پایانِ سال، روی ماه‌های باقی‌مانده‌شان سودِ انباشته می‌سازند: حدود ۳۴٫۸ میلیون. جمعِ جریانِ نقدیِ سالِ اول ≈ ۸۷٫۳ میلیون روی ۴۰۰ میلیون، یعنی بازده‌ای حدود ۲۱٫۸٪ — میانگینِ نرم‌شدهٔ نرخ‌های ۲۰ تا ۲۲درصدیِ سال؛ نه نرخِ کفِ اولِ سال، نه حداکثرِ آن.

برای هر پله، ابزارِ هم‌تاریخِ خودش را بخر: پلهٔ ۳ماهه با گواهیِ سپرده یا صندوقِ درآمدِ ثابتِ کوتاه‌مدت یا اسنادِ کوتاهِ سررسید؛ پله‌های ۶ تا ۱۲ماهه با اخزا، صکوک و مشارکتِ هم‌سررسید. نکتهٔ دومِ اجرا، تنوعِ ناشر است: چهار پله را به یک ناشر گره نزن — ریسکِ متمرکز، همان ریسکی است که نردبان برای شکستنش ساخته شده است.

نگهداریِ نردبان از همهٔ استراتژی‌های این دوره ساده‌تر است: تقویمِ سررسیدها را در گوشی‌ات ثبت کن؛ سرِ هر فصل فقط دو کار ممکن است — پلهٔ آزادشده را با نرخِ روز به تهِ نردبان تمدید کنی، یا اگر هزینه‌ای در راه است همان یک پله را برداری و بقیه را دست‌نخورده بگذاری. سالی چهار تصمیمِ کوچک، هر کدام چند دقیقه؛ همین سادگیِ اجرا دلیلی است که نردبان سال‌هاست سرمایه‌گذارِ محافظه‌کار را همراهی می‌کند.