اخزا به عمق؛ قیمت و بازده تا سررسید

اخزای معمولی ابزار بدهی دولت و بدون کوپن دوره‌ای است؛ مالک شرکت نمی‌شوی و ورقه به سهم تبدیل نمی‌شود. برای هر نماد، مبلغ قابل پرداخت، تاریخ سررسید و شرایط تسویه را از اطلاعیه رسمی بخوان.

اسمی مثال ما ۱۰۰٬۰۰۰ تومان، قیمت خرید ۸۰٬۰۰۰ تومان و زمان باقی‌مانده دقیقاً یک سال است. این‌ها فرض آموزشی‌اند؛ قیمت روز، واحد ریال/تومان و شرایط واقعی نماد باید جداگانه کنترل شوند.

اخزای بدون کوپن؛ یک مثال روشندیاگرام آموزشی

بزرگ‌نمایی

گام اول: وجه سررسید منهای قیمت خرید = ۱۰۰٬۰۰۰ − ۸۰٬۰۰۰ = ۲۰٬۰۰۰ تومان. گام دوم: سود را بر مبلغ پرداختی تقسیم کن: ۲۰٬۰۰۰ ÷ ۸۰٬۰۰۰ = ۲۵٪. این بازده دوره نگهداری تا سررسید، پیش از کارمزدهاست.

اگر همین فاصله قیمت برای شش ماه باشد، ۲۵٪ بازده شش‌ماهه است. سالانه‌سازی مؤثر با فرض مبنای ۳۶۵ روز: (مبلغ سررسید ÷ قیمت خرید) به توان (۳۶۵ ÷ روزهای باقی‌مانده)، منهای ۱. نرخ ساده و مؤثر را نباید بدون ذکر روش مقایسه کرد.

برای ورقه فرضی بدون کوپن با اسمی ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و دقیقاً یک سال تا سررسید، اگر بازده مورد انتظار ۲۵٪ باشد، قیمت پیش از هزینه‌ها ۱۰۰٬۰۰۰ ÷ ۱٫۲۵ = ۸۰٬۰۰۰ تومان است. اگر نرخ مورد انتظار بالا برود، قیمت منصفانه پایین‌تر می‌آید.

این رابطه به معنی تضمین سود فروش زودهنگام نیست. وقتی قبل از سررسید می‌فروشی، قیمت و عمق سفارش‌های همان روز تعیین‌کننده‌اند. نگهداری تا سررسید هم ریسک تورم، نیاز به نقدینگی و تعهدات ناشر را ناپدید نمی‌کند.

در اخزای بدون کوپن، جریان نقدی معمول فقط پرداخت سررسید است. در اسناد خزانه کوپن‌دار با نماد کاخزا و بعضی صکوک، پرداخت‌های دوره‌ای هم وجود دارد. تعداد و تاریخ پرداخت‌ها را قرارداد هر نماد تعیین می‌کند؛ نام همه آن‌ها را اخزای کوپن‌دار نگذار.

برای مثال کاملاً فرضیِ اوراق کوپن‌دار، اسمی ۱۰۰٬۰۰۰ تومان و یک پرداخت ۲۰٬۰۰۰ تومانی در پایان یک سال، جریان پایان سال ۱۲۰٬۰۰۰ تومان است. با نرخ تنزیل ۲۵٪، ارزش امروز ۹۶٬۰۰۰ تومان می‌شود. این محاسبه مربوط به آن قرارداد کوپن‌دار است، نه اخزای بدون کوپن.

تمرین: ورقه بدون کوپن با مبلغ سررسید ۱۰۰٬۰۰۰ تومان را ۹۰٬۰۰۰ تومان می‌خری. پیش از دیدن پاسخ، سود و بازده دوره را بنویس: سود ۱۰٬۰۰۰ تومان و بازده حدود ۱۱٫۱۱٪ است. بدون دانستن روزهای باقی‌مانده نمی‌توان بازده سالانه را تعیین کرد.

برای مقایسه دو نماد، نوع جریان نقدی، تاریخ‌ها، قیمت قابل اجرا، هزینه، عمق بازار و واحد اعداد را یکسان کن. مشخصات رسمی نماد، مرجع نهایی شرایط پرداخت است.